Welkom op het Hoogend.

De meest voorkomende scheldwoorden van. dien tijd zijn Schelm, Handfot,Vodse en Schrobber, welk laatste woord is ontleend aan de bij het volk gehate Opsichters. die overal in Friesland voor Schrobbers werden gescholden. Zij hadden tegen sluikerij te waken en die was verbazend sterk in dé steden en aan de grenzen der Provincie. Ook „Vodse" werd beleedigend geacht. Daar voor werd Maria, de dochter van Chr. Heydelman, pred. te Hempens, op straat uitgescholden, toen zij met den Camper veerman te Sneek was gekomen en de stad doorging. Zoo komt het meermalen als scheldwoord voor den rechter. Thans spreekt men in 't Friesch nog dikwijls van een „dikke of handige Vodse", doch een beleedigend karakter heeft het woord niet meer. Tot de minder eervolle benamingen behoorde destijds ook Pypstelder, ontleend aan rond bogige bruggen, nog Pypen geheeten. Aan zoon Pyp stelden zich de personen op, die geen werk hadden, als de bruggeraad thans aan de bruggen. Met Pypstelder werd, naar den zin te oordeelen, inzonder bedoeld een ledigganger, die niet veel stoijt, gelijk het daar heet. Men kan bij het woord Pypstelder ook nog denken aan bet „op stelten zetten". Want op zoo'n Pyp kwamen nog al eens standjes voor. Ook bij nacht was de Pyp in 't midden der stad een punt van attractie, omdat straatschenders welke „den biis stelden" gelijk het heette, daar bij voorkeur hunne kunsten vertoonden. Uit alle boeken der stad werden de meest verscheiden voorwerpen bij eengehaald en hier opgestapeld of zoo geplaatst, dat ieder 's anderen daags over de dwaze vertooning kon lachen, behalve natuurlijk de daarbij gedupeerde burgers, die vaak moeite hadden de hun ontkaapte dingen terug te vinden. Niet alleen zochten, deze biezen bijeen wat los was, en buitenshuis was vergeten of daar gelaten moest worden, maar ook wat stevig vast zat bleek van hun gading en verhuisde vaak naar de Pyp op zoo'n nacht van avonturen. Meest waren het brooddronken jongelui die zich met deze „bieserij" vermaakten, waartoe mede behoorde het zoogenaamde „strünjeijen" of het bestoken van rustig vrijende paartjes, wat niet altijd even vredig afliep en wel eens aanleiding gaf tot groote ongeregeldheden en vechtpartijen. Zeer dikwijls komt de bijnaam ,,bys en byske", voor, doch in minder onschuldige beteekenis. Soms doelt het op een dronken nachtraver en soms ook op iemand die zich wel schuldig maakt aan dieverij, doch doorgaande slaat het op een jongeling, die tot niets wil deugen. De biesjagers, die in de vorige eeuw nog van zich deden spreken, ontleenen aan deze deugnieten hun naam. Thans verstaat men onder „biis" nog een onschuldige grappenmaker of iemand, die de knepen in den mouw heeft.
Onder de uithangborden, voortijds bij menigte gekaapt en soms verhangen van den schoenmaker naar den bakker en liefst zoo dwaas mogelijk, vonden we ook vermeld : „se ek er bord met geverfde paruyken" , welke voor 1700 reeds veel gedragen moeten zijn, want bij vechtpartijen komt het dikwijls voor dat de paruyck' van 't hoofd werd getrocken of geslagen en ook wel in 't vuur geworpen. Als biezénstukje kan hier nog worden aangemerkt, dat de deuren van Claes Reijns huizinge zoo stevig met touwen van een jacht, dat voor den wal lag, waren vastgebonden dat er bij 't vertrek niemand uit kon van de vrienden welke er dien avond op bezoek waren. Uit Halbertsma memoreeren we hier, wat deze in zijn tijd Janom van. de strünjeijers "laat zeggen:

Dan dekke se üs de skoarstïen ta,
Dan kom me se er ta yn,
Al hwet: wy büten doarren ha
Ia earsling hwet ik fyn.
Dan stiet de haiwein op it hûs,
De bolle oan 'e klink, ensf h

Wij zullen later een extra sterk stukje biezerije van Sneek mededeelen, sterker dan de hoorn met ratel van de stad Sloten . Het is te vermakelijk om het hier met een paar woorden in te vlechten en verdient wel een afzonderlijk hoofdstuk.

pagina 3